داشتن پوستی شفاف، یکدست و عاری از هرگونه تیرگی یا لک، خواسته مشترک بسیاری از خانم‌ها و آقایان است. لک‌های صورت و بدن یکی از متداول‌ترین عارضه‌های پوستی هستند که جلوه شاداب پوست را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
برای درمان مؤثر این عارضه، اولین و مهم‌ترین قدم، شناخت علت به وجود آمدن لک های صورت و بدن است. در دیدگاه طب سنتی و اسلامی، پوست آینه‌ای از سلامت درون بدن (به‌ویژه کبد و دستگاه گوارش) است. بنابراین، درمان لک تنها با مالیدن کرم‌ها و ماسک‌های موضعی حاصل نمی‌شود؛ بلکه باید ریشه‌های داخلی آن را نیز برطرف کرد.
در این مقاله، ابتدا به دلایل بروز لک‌های پوستی می‌پردازیم و سپس با تفکیک لک‌های سفید (برص) و قهوه‌ای، قویترین نسخه‌های درمانی، دستورالعمل‌های خانگی و احادیث پزشکی معتبر در این زمینه را بررسی می‌کنیم.
پیدایش لک بر روی پوست می‌تواند ناشی از عوامل بیرونی یا اختلالات درونی بدن باشد. مهم‌ترین دلایل بروز لک از دیدگاه طب سنتی و اسلامی عبارتند از:
ضعف و اختلال کارکرد کبد: کبد وظیفه پالایش خون را بر عهده دارد. هرگونه سستی، چربی یا اختلال در کبد، اثر خود را به صورت تیرگی و لک روی پوست نشان می‌دهد.
اختلالات هورمونی و بارداری: لک‌های بارداری (کلوآسما) که بیشتر در دوران حاملگی ظاهر می‌شوند، ناشی از تغییرات هورمونی هستند. این لک‌ها در دختران و بانوانی که دچار اختلال در چرخه قاعدگی هستند نیز دیده می‌شود.
ترشحات هورمون ملانوتروپ هیپوفیز: فعالیت این هورمون نقش مستقیمی در تولید رنگدانه‌های پوست دارد.
یبوست و انباشت سموم در روده: تنبلی روده باعث بازجذب سموم به خون می‌شود که یکی از عوامل اصلی تشدیدکننده لک‌های بارداری و تیرگی پوست است
نور مستقیم خورشید: تابش آفتاب بدون پوشش حمایتی، ملانین پوست را تحریک کرده و لک‌های قهوه‌ای ایجاد می‌کند.
عادات غذایی اشتباه: مصرف مداوم مواد رنگدانه‌ای و سودازا مانند بادمجان (مخصوصاً سرخ‌کرده)، گوجه‌فرنگی و غذاهای سرخ‌کردنی، غلظت خون را افزایش داده و لک‌ها را بیشتر می‌کند.
لک‌های سفید پوستی یکی از عارضه‌های پوستی است که در آن رنگدانه‌های بخشی از پوست (ملانین) از بین می‌روند. در طب نوین علت قطعی آن هنوز مشخص نیست و عوامل عصبی، ترس، هیجان و ناراحتی‌های روحی را در بروز آن مؤثر می‌دانند.
اگر لک سفیدی را بین دو انگشت خود تحت فشار قرار دهید و موضع سرخ شود (خون در آن جمع گردد)، نشان‌دهنده جریان خون در ناحیه بوده و درمان‌پذیرتر است. اما اگر با فشار دادن همچنان کاملاً سفید باقی بماند، نیاز به طول درمان و صبوری بیشتری دارد. همچنین درمان لک‌های سفید در نقاط پوشیده بدن راحت‌تر از نواحی باز و صورت است.
از دیدگاه طب اسلامی، علت عمده به وجود آمدن لک‌های سفید، غلبه سردی شدید در اندام‌ها و مصرف هم‌زمان خوراکی‌های ناسازگار با طبع سرد (مانند ماهی همراه با لبنیات) است که منجر به تولید بلغم سوخته یا برص می‌شود.
در منابع روایی و احادیث اهل‌بیت علیهم‌السلام، به پیشگیری از رفتارهایی که زمینه‌ساز لک‌های سفید (برص) می‌شوند، تأکید فراوانی شده است:
امام رضا (ع) می‌فرمایند:
«نوشیدن شیر و شراب انگور (یا مسکرات) هنگام جماع باعث نقرس و برص می‌شود. همچنین مداومت بر خوردن تخم‌مرغ سبب کک‌ومک و لک صورت می‌گردد. خوردن نمک و شوری زیاد، گوشت شور و ماهی نمک‌سود پس از فصد و حجامت نیز باعث برص و لکه‌های سفید بدن می‌شود.»
حضرت علی (ع) می‌فرمایند:
«هیچ‌یک از شما در حمام به پشت نخوابد؛ زیرا این کار بافت چربی کلیه‌ها را از بین می‌برد. همچنین پاهای خود را با سفال (سنگ‌پای زبر سفالی) نمالید که باعث برص می‌شود.»
1.نوره کشیدن در روزهای چهارشنبه و جمعه
2.وضو و غسل با آبی که زیر نور مستقیم خورشید گرم شده است
3.خوردن غذا در حال جنابت
4.نزدیکی با همسر در دوران قاعدگی
5.خوردن غذا در حال سیری و بدون داشتن اشتها
درمان لک‌های سفید پوستی فرآیندی زمان‌بر است. مبتلایان باید با صبوری کامل، پرهیزهای غذایی و دستورات دارویی زیر را حداقل برای چند ماه متوالی ادامه دهند.
۱. نسخه جوشانده گیاهی ضد بلغم و برص
برای پاکسازی بدن از اخلاط سرد و بلغم سوخته، این ترکیب را آماده کنید:
بادیان (رازیانه): ۱۰ گرم
زنیان: ۱۰ گرم
تخم کرفس: ۲۰ گرم
روش مصرف: گیاهان فوق را نیم‌کوب کنید. هر روز صبح، مقدار ۵ گرم از این مخلوط را در یک لیوان آب بجوشانید، صاف کرده و ناشتا میل کنید.
۲. پرهیزهای غذایی ضروری
مبتلایان به لک‌های سفید باید از مصرف مواد زیر به شدت پرهیز کنند:
لبنیات و ترشیجات
ماهی (به‌ویژه همراه با دوغ یا ماست)
آب زیاد و یخ
غذاهای مانده و فریزری
فعالیت شدید بدنی که منجر به خستگی مفرط شود
در مقابل، استفاده از غذاهای با طبع گرم و خشک توصیه می‌شود.
۳. نسخه درمانی منسوب به محمد زکریای رازی
این نسخه موضعی قوی به صورت ضماد مصرف می‌شود و هدف آن تحریک موضع برای بازگشت رنگدانه‌هاست:
مواد اولیه: مازریون، بورق (بوره)، خربق سیاه، فلفل سیاه (از هر کدام ۵ گرم)
مواد متمم: زراریح (۵ عدد)، زاج، براده آهن، بوره سرخ، کف دریا (از هر کدام ۲.۵ گرم).
روش تهیه و مصرف: ابتدا ۴ قلم اول را نرم کوبیده و در مقداری سرکه بپزید. پس از پختن، بقیه مواد را به آن اضافه کرده و خوب مخلوط کنید تا به شکل معجون درآید. ابتدا موضع لک سفید را با نطرون (نوعی نمک معدنی پاک‌کننده) شسته و سپس این ضماد را بمالید. این فرمول باعث تحریک شدید و تاول یا زخم جزئی در محل برص می‌شود که برای بهبود رنگ پوست لازم است. پس از آن باید از روغن‌ها یا کرم‌های ترمیم‌کننده پوست استفاده کرد.
جهت تسریع در روند بهبود و درمان بیماری‌های پوستی نظیر پیسی (برص) و اگزما، استفاده از داروهای زیر توصیه می‌شود:
درمان لک های قهوه ای پوست (کک‌ومک و آفتاب‌زدگی)
لک‌های قهوه‌ای معمولاً ناشی از غلبه سودا، سوء مزاج کبد یا تابش نور خورشید هستند. برای رفع این لک‌ها، استفاده از ماسک‌های طبیعی موضعی بسیار مؤثر است.
ماسک گیاهی همه‌کاره برای لک‌های قهوه‌ای
این ماسک با لایه‌برداری ملایم و تقویت پوست، تیرگی‌ها را برطرف می‌کند:
مواد اولیه: تخم خربزه (۱۵ گرم)، آرد نخود (۱۵ گرم)، نشاسته (۱۵ گرم)، تخم خیار (۱۵ گرم)، آرد باقلا (۱۵ گرم)، رازیانه (۱۰ گرم)، گل ختمی (۱۰ گرم)، کتیرا (۵ گرم).
روش مصرف: همه مواد را کاملاً نرم آسیاب و الک کنید. برای هر بار مصرف، یک قاشق غذاخوری از این پودر را در یک استکان شیر (یا آب خیار، آب کدو یا آب انجیر) حل کرده و به آرامی روی پوست ماسک کنید. پس از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه با آب ولرم بشویید.
۲. ماسک شبانه تخم خربزه و ترب
مواد اولیه: مغز تخم خربزه (۵ گرم)، پوست ریشه نی (۵ گرم)، تخم شاهی (۲۰ گرم)، تخم ترب (۲۰ گرم)، کندر (۵ گرم).
روش مصرف: مواد را کاملاً پودر کنید. یک قاشق مرباخوری از پودر را در نصف استکان آب ترب سیاه حل کرده، شب‌ها روی لک‌ها بمالید و صبح روز بعد شستشو دهید.
درمان خانگی لکه‌های قهوه‌ای روی صورت (مخصوص پوست‌های چرب و خشک)
اگر به دنبال یک درمان خانگی لکه‌های قهوه‌ای روی صورت با مواد در دسترس هستید، دستور زیر یکی از بهترین گزینه‌هاست که متناسب با نوع پوست شما آماده می‌شود:
فرمول پودر پایه: آرد جو (۱۰ گرم)، آرد باقلا (۱۰ گرم)، آرد نخود (۱۰ گرم)، آرد برنج (۱۰ گرم)، تخم شاهی (۵ گرم)، تخم ترب (۵ گرم)، مغز تخم خیار (۵ گرم)، مغز تخم خربزه (۵ گرم)، آرد عدس (۵ گرم)، کف دریا (۵ گرم).
روش آماده‌سازی بر اساس نوع پوست:
پوست‌های خشک: روزانه یک قاشق مرباخوری از این مخلوط را در نصف استکان شیر حل کنید.
پوست‌های چرب: روزانه یک قاشق مرباخوری از مخلوط را در نصف استکان آبلیموی تازه حل کنید.
نحوه مصرف: معجون به دست آمده را روی صورت بمالید، به آرامی ماساژ دهید و اجازه دهید ۴ ساعت روی پوست بماند. سپس صورت را با آب ولرم بشویید. شستشوی صورت بعد از این ماسک با آب سبوس گندم یا برنج و یا دم‌کرده گل زوفا اثر درمانی را چند برابر می‌کند.
برای افرادی که به دنبال پاسخ به پرسش «چگونه لک های صورت را از بین ببریم» در کوتاه‌ترین زمان هستند، نسخه‌های ترکیبی زیر به عنوان قوی ترین ضد لک های گیاهی شناخته می‌شوند:
لایه‌بردار و ضد لک سرکه‌ای (قوی)
فرمول: فلفل سیاه (۵ گرم)، قسط شیرین (۵ گرم)، بوره (۵ گرم)، ریشه ایرسا (۲۰ گرم)، تخم ترب (۱۵ گرم).
روش مصرف: مواد را کاملاً پودر کرده و یک قاشق مرباخوری از آن را در ۴ قاشق غذاخوری سرکه طبیعی حل کنید. مخلوط را روی لک‌ها بمالید و پس از ۳ ساعت، صورت را با آب سبوس یا آب پرسیوشان بشویید. بلافاصله پس از خشک کردن، پوست را با روغن بادام تلخ چرب کنید. این عمل را روزانه تکرار کنید.
۲. قوی ترین ضد لک گیاهی با آب شنبلیله
فرمول: ریشه ایرسا (۲۰ گرم)، گل ارمنی (۱۰ گرم)، اشق (۵ گرم)، نشاسته (۱۰ گرم)، مغز تخم خربزه (۱۰ گرم)، آرد نخود (۱۰ گرم)، آرد باقلا (۱۰ گرم).
روش مصرف: همه را نرم آسیاب کرده و یک قاشق مرباخوری از آن را در آب شنبلیله تازه حل کرده و روی لک‌ها ماسک کنید.
۳. ماسک سیاه‌دانه و سرکه
یکی از نسخه‌های بسیار مجرب و ساده برای از بین بردن لک و کک‌ومک، ماساژ دادن ملایم صورت با مخلوط پودر سیاه‌دانه نرم و سرکه طبیعی انگور است.
برای هیدراته نگه داشتن پوست و هم‌زمان روشن کردن لک‌ها، می‌توانید این کرم‌های طبیعی را در منزل تهیه کنید:
فرمول اول (کرم کتیرا و نشاسته)
نشاسته (۲۵ گرم) را با کتیرا (۵ گرم – کاملاً پودر شده) مخلوط کنید. روزانه مقداری از آن را با کمی شیر ترکیب کنید تا حالت خمیری ملایم (شبیه کرم) به خود بگیرد و روی پوست بمالید.
فرمول دوم (کرم بادام و بوره)
بوره ارمنی (۱ واحد) را با مغز بادام شیرین پوست‌کنده (۲ واحد) کاملاً آسیاب کنید تا یکدست شود. سپس با مقدار کمی شیر مخلوط کنید تا خمیر نرمی به دست آید و به صورت موضعی مصرف کنید.
همان‌طور که در ابتدای مقاله اشاره شد، علت اصلی بسیاری از لک‌های پوستی، ضعف کارکرد کبد و غلظت خون است. برای درمان ریشه‌ای و ماندگار لک‌ها، دستورات پاکسازی زیر را ناشتا و شب‌ها انجام دهید:
اکسیر ناشتای سکنجبین و گلاب (شفاف‌کننده پوست)
برای باز شدن رنگ چهره، از بین رفتن پوسته ریزی و کاهش جوش و لک:
هر روز صبح ناشتا، نصف استکان سکنجبین طبیعی را با نصف استکان گلاب اصل مخلوط کنید. مابقی لیوان را با آب ولرم یا سرد پر کرده و میل کنید.
نکته: در طول دوره درمان از خوردن غذاهای غلیظ، سرخ‌کردنی، بسیار چرب و دیرهضم خودداری کنید.
۲. دستور روغن زیتون و سرکه انگور برای کبد
برای رفع تنبلی کبد و پاکسازی سموم بدن که عامل اصلی لک صورت هستند:
نسخه ساده: هر شب بعد از شام، مخلوطی از یک قاشق غذاخوری سرکه انگور طبیعی و دو قاشق غذاخوری روغن زیتون بکر میل کنید.
۳.نسخه ترید نان جو
دو استکان روغن زیتون را با یک استکان سرکه طبیعی مخلوط کرده و با نان جو ترید کرده و میل کنید.
نکته: بسته به مزاج فرد و سردی معده، نسبت روغن زیتون به سرکه می‌تواند به صورت ۳ به ۱ یا ۴ به ۱ تغییر کند. همچنین می‌توانید کمی نمک طبیعی و آویشن به آن اضافه کنید.
درمان لک‌های پوستی با استفاده از گیاهان دارویی زمانی اثربخش خواهد بود که از اصالت و کیفیت مواد اولیه اطمینان داشته باشید. استفاده از روغن‌های تقلبی یا آردها و پودرهای کهنه نه‌تنها لک را درمان نمی‌کند، بلکه ممکن است باعث ایجاد جوش‌های جدید یا حساسیت پوستی شود.
درمان لک‌های پوست صورت و بدن، مسیری است که باید آن را با اصلاح تغذیه، پاکسازی کبد و دور کردن اخلاط سرد و سوداوی از بدن آغاز کنید. استفاده از ماسک‌های طبیعی و روغن‌های اصیل زمانی بهترین اثربخشی را دارد که بدن شما از درون پاکسازی شده باشد. با رعایت پرهیزها و استفاده منظم از نسخه‌های گفته‌شده در این مقاله، می‌توانید به مرور شاهد شفافیت و سلامت دوباره پوست خود باشید.
ما در فروشگاه طب دین انواع روغن‌های طبیعی، صابون‌های گیاهی درمانی و ماسک‌های مخصوص پوست را برای رفع انواع مشکلات پوستی شما موجود کرده‌ایم. برای داشتن پوستی سالم و شفاف، می‌توانید از این محصولات اصیل دیدن فرمایید:
درباره مجموعه طب دین
مجموعه طب دین از سال 1398 با هدف ترویج و عرضه محصولات طب اسلامی و سنتی فعالیت خود را آغاز کرد. ما بر این باوریم که استفاده از روش‌های درمانی طبیعی و گیاهی، ریشه در تعالیم ارزشمند اسلامی و تجربیات کهن طبی دارد. از این رو، تلاش کرده‌ایم مجموعه‌ای از محصولات سالم، ارگانیک و تأییدشده را در اختیار شما عزیزان قرار دهیم.
لینک های مهم مجموعه طب دین
نماد های اعتماد
